ETİAL Alaşım Rehberi: 110, 140, 160 ve 171 Arasındaki Farklar

Türk döküm sanayinde külçe siparişleri çoğunlukla ETİAL kod sistemiyle verilir. Bu kodlar, alaşımın kimyasal bileşimini — özellikle silisyum (Si), bakır (Cu) ve magnezyum (Mg) oranlarını — tanımlar ve her biri farklı bir döküm ihtiyacına cevap verir. Peki hangi ETİAL hangi işe uygundur?

Alaşım elementleri ne işe yarar?

Kısa bir hatırlatma: silisyum ergiyik metalin akışkanlığını artırır ve katılaşma çekmesini azaltır — ince cidarlı, karmaşık geometrili parçalar için kritiktir. Bakır mukavemeti ve işlenebilirliği yükseltir, ancak korozyon direncini bir miktar düşürür. Magnezyum ise ısıl işlemle (T6 gibi) sertleştirilebilme özelliği kazandırır; yüksek mukavemet istenen parçalarda tercih edilir.

ETİAL 110 — Yüksek akışkanlık

Yaklaşık karşılığı EN AC-46100 (AlSi11Cu2(Fe)) olan bu alaşım, %11 civarındaki yüksek silisyum içeriği sayesinde kalıbı en zor bölgelerine kadar doldurur. İnce cidarlı, detaylı basınçlı döküm parçalarında — küçük gövdeler, kapaklar, dekoratif elemanlar — ilk tercihtir. Ötektik bileşime yakın olduğu için dar bir sıcaklık aralığında katılaşır ve sıcak yırtılma riski düşüktür.

ETİAL 140 — Sektörün iş atı

Yaklaşık karşılığı EN AC-46000 (AlSi9Cu3(Fe)) olan ETİAL 140, Türkiye'de ve Avrupa'da basınçlı dökümün en yaygın alaşımıdır. Akışkanlık, mukavemet ve maliyet dengesi çok iyidir. Otomotiv parçaları, motor braketleri, pompa gövdeleri, genel makine elemanları — yüksek hacimli seri üretimin büyük bölümü bu alaşımla döner.

ETİAL 160 — Kokil ve basınçlı dökümde denge

Yaklaşık karşılığı EN AC-46200 (AlSi8Cu3) olan bu alaşım, ETİAL 140'a yakın bir bileşimde ancak biraz daha düşük silisyumla çalışır. Hem kokil (kalıcı kalıp) hem basınçlı dökümde iyi sonuç verir; motor ve şanzıman elemanları gibi mekanik yük taşıyan parçalarda tercih edilir.

ETİAL 171 — Isıl işlemin yıldızı

AlSi10Mg tipindeki ETİAL 171'i diğerlerinden ayıran şey bakır yerine magnezyum içermesidir. Bu sayede T6 ısıl işlemiyle mukavemeti ciddi oranda artırılabilir ve korozyon direnci bakırlı alaşımlardan daha iyidir. Hassas döküm (investment casting), savunma ve havacılık yan sanayi parçaları, yüksek mukavemet ve iyi yüzey kalitesi gereken uygulamalar bu alaşımın alanıdır. Tipik bileşimde silisyum %7,00–10,00, magnezyum %0,20–0,45 aralığındadır.

Doğru seçim için üç soru

• Parça ne kadar ince ve karmaşık? Cidar inceldikçe silisyumu yüksek alaşımlara (ETİAL 110) yönelin.
• Isıl işlem yapılacak mı? Evet ise magnezyumlu ETİAL 171 doğru adres; bakırlı alaşımlar T6'dan aynı verimi almaz.
• Korozyon ortamı var mı? Dış ortam ve nem varsa bakır oranı düşük alaşımlar avantajlıdır.

Emin olamadığınız durumda parçanın teknik resmini veya mevcut malzeme spesifikasyonunu paylaşmanız yeterli — hangi külçenin uygun olduğunu birlikte belirleriz. Her sevkiyatımız optik emisyon spektrometresi (OES) analiz raporuyla belgelenir; aldığınız külçenin bileşimini partiye özel görürsünüz.